KỸ THUẬT ĐẢO NGƯỢC
Tim Ferriss, một bậc thầy về học tập, đã "mổ xẻ" điệu Tango. Ông
không chỉ học nhảy, ông phân tích cấu trúc, bước đi của nam, bước đi của nữ, và
tìm ra sự tương quan. Các chuyên gia ngôn ngữ cũng làm điều tương tự, họ
"bóc tách" ngữ pháp, tìm ra những thành phần cốt lõi.
Sự hiệu quả nằm ở việc nhận biết sự tương quan giữa các thành phần và khả
năng làm việc trên mỗi khía cạnh bộ phận của nó.
Và đây là nơi bi kịch của nền quản trị hiện đại bắt đầu.
Hơn 15 năm trải nghiệm của mình, tôi đã thấy các nhà lãnh đạo hiện đại áp
dụng "kỹ thuật đảo ngược" mỗi ngày.
Họ "mổ xẻ" một chiến dịch marketing thất bại, họ tháo nó ra thành
từng thành phần: "Quảng cáo Facebook không hiệu quả", "Email gửi
sai giờ", "Lời chào hàng yếu”, họ tìm ra các bộ phận lỗi. Và rồi họ
làm gì? Họ tìm ra người chịu trách nhiệm cho bộ phận lỗi đó và trừng phạt họ.
Họ dùng kỹ thuật đảo ngược như một công cụ truy cứu trách nhiệm, chứ không phải
một công cụ thấu hiểu.
Họ "mổ xẻ" một đối thủ cạnh tranh thành công. Họ sao chép sản
phẩm, chiến lược giá, kênh phân phối. Họ trở thành những kẻ bắt chước tài ba.
Họ làm mọi thứ đó một cách máy móc, lạnh lùng, họ là những kỹ sư xuất sắc
của sản phẩm và quy trình.
Nhưng khi đứng trước "cỗ máy" phức tạp nhất, đẹp đẽ nhất, và cũng
mong manh nhất - là Con người - họ lại hoàn toàn thất bại.
Họ thấy một nhân viên sa sút phong độ, họ có "mổ xẻ" không? Có.
Nhưng họ "mổ xẻ" cái biểu hiện: "Đi làm trễ", "Năng
suất giảm 20%", "Gây hấn trong cuộc họp". Họ phân tích các triệu
chứng và đưa ra kết luận: "Nhân viên lười biếng", "Thiếu động
lực". Họ đã "mổ xẻ" để kết tội, không phải để chữa lành.
Triết lý "Chính đạo trị doanh" của chúng ta cũng sử dụng kỹ thuật
đảo ngược. Nhưng chúng ta làm điều đó theo một cách hoàn toàn khác.
Là một người được đào tạo y khoa, tôi luôn nhớ đến tấm gương của các bậc
thần y, có thể kể đến như Hoa Đà thời Tam Quốc.
Khi một bệnh nhân đến gặp Hoa Đà, ông không chỉ nhìn vào cái triệu chứng
(cái ngọn) như cơn ho hay cơn sốt, ông sẽ "mổ xẻ" toàn bộ con người
đó. Ông hỏi về thói quen ăn uống, về môi trường sống, về những lo lắng trong
tâm trí. Ông hiểu rằng cơn ho đó có thể không phải từ phổi, mà từ gan (sự giận
dữ) hay từ thận (sự sợ hãi).
Hoa Đà đang thực hiện một kỹ thuật đảo ngược bậc thầy. Ông lần theo triệu
chứng, đi ngược lại dòng chảy của khí huyết, để tìm ra nguyên nhân gốc rễ (cái
gốc).
Các nhà lãnh đạo hiện đại là những lang băm chỉ biết đưa thuốc giảm ho. Một
nhà lãnh đạo "Chính đạo" phải là Hoa Đà.
Khi tôi, trong vai trò một người công nhân ẩn danh, thấy một "người
nhà" của mình sa sút (triệu chứng), tôi bắt đầu quá trình "mổ
xẻ" của mình.
- Triệu chứng: Anh ấy gắt gỏng với đồng nghiệp.
- Phân tích thành phần (Lần 1): Anh ấy đang bị áp lực deadline. (Một nhà
quản lý tồi sẽ dừng ở đây và nói "Hãy cố lên").
- Phân tích thành phần (Lần 2 - Đào sâu): Tại sao deadline lại áp lực? Vì
anh ấy làm việc chậm lại.
- Phân tích thành phần (Lần 3 - Quan sát): Tại sao anh ấy chậm lại? Tôi thấy
anh ấy liên tục nhìn điện thoại.
- Phân tích thành phần (Lần 4 - Thăm hỏi): Tôi đến thăm nhà anh ấy (với tư
cách đồng nghiệp). Tôi "mổ xẻ" môi trường sống của anh, tôi thấy vợ
anh ấy đang ốm nặng.
- Kết luận (Cái Gốc): Anh ấy "gắt gỏng" vì anh ấy lo lắng. Anh ấy
"làm việc chậm" vì anh ấy mất ngủ. Anh ấy "thiếu động lực” vì anh
ấy sợ hãi.
Giờ thì, bạn thấy sự khác biệt chưa? Kỹ thuật đảo ngược của nhà quản lý tồi
dẫn đến một biên bản cảnh cáo. Kỹ thuật đảo ngược của Hoa Đà, của "Chính
đạo", dẫn đến sự hỗ trợ. Ngay lập tức, tôi (thông qua trợ lý) đã cho anh
ấy nghỉ phép một tuần, có lương, và nhờ y tá đến chăm sóc vợ anh ấy. Chúng ta
đã "mổ xẻ" để chữa lành cỗ máy tâm hồn đó.
Một dự án là một điệu Tango giữa các phòng ban. Ví dụ, giữa Sales (Kinh
doanh) và Engineering (Kỹ thuật). Khi điệu nhảy đó lộn xộn, khi Sales và Kỹ
thuật "dẫm lên chân nhau", nhà lãnh đạo hiện đại sẽ làm gì? Họ hét
lên: "Nhảy đẹp vào! Phối hợp đi!"
Một nhà lãnh đạo "Chính đạo" sẽ làm như Tim Ferriss. Chúng ta
"mổ xẻ" điệu nhảy:
- Thành phần 1 (Bước của Nam - Sales): Tại sao họ lại hứa hẹn với khách hàng
những tính năng không thể làm được? Mổ xẻ: Họ bị áp lực doanh số quý. Cái gốc:
Hệ thống hoa hồng của chúng ta có vấn đề.
- Thành phần 2 (Bước của Nữ - Kỹ thuật): Tại sao họ luôn giao hàng trễ? Mổ
xẻ: Họ liên tục phải sửa những yêu cầu "khẩn" từ Sales. Cái gốc: Họ
không có thời gian tập trung (như chúng ta đã nói ở những chương trước).
- Thành phần 3 (Sự tương quan): Hai bộ phận không có một ngôn ngữ chung nên họ
không hiểu nỗi đau của nhau.
Chúng ta đã "mổ xẻ" nó, và giải pháp trở nên rõ ràng. Chúng ta
không trừng phạt Sales hay Kỹ thuật. Chúng ta sửa các thành phần: (1) Sửa hệ
thống hoa hồng. (2) Tạo ra "vùng cấm bay" cho Kỹ thuật. (3) Tổ chức
một buổi để Kỹ thuật đi gặp khách hàng cùng Sales (để họ cùng "cảm"
một nhịp).
Lời kết
Thế giới đã có quá đủ những nhà quản lý "mổ xẻ" sản phẩm và quy
trình. Họ đối xử với con người như những bánh răng trong cỗ máy, và khi một
bánh răng kêu, họ vứt nó đi.
Chúng ta, những người đi trên con đường "Chính đạo", là những thần
y của tổ chức. Chúng ta là những nghệ nhân của tâm hồn.
Chúng ta dùng kỹ thuật đảo ngược không phải để tìm ra cái gì đã sai. Chúng
ta dùng nó để tìm ra cái gì đã bị tổn thương.
Hãy tháo rời mọi vấn đề. Hãy nhìn vào từng thành phần nhỏ nhất của
"người nhà" mình - nỗi sợ của họ, ước mơ của họ, môi trường sống của
họ. Hãy tìm ra sự tương quan giữa chúng.
Bởi vì kỹ thuật đảo ngược, khi được thực hành với tình yêu thương, không còn
là một kỹ thuật. Nó chính là sự thấu hiểu ở mức độ sâu sắc nhất.
